Khởi nghiệp với hơn 200 triệu đồng

Từ một công nhân cơ khí tại nhà máy đường,ầntỉđồngmỗinămnhờlàmvườnươ anh Thái Xuân Biên (40 tuổi, ở xã Cửu An, Gia Lai) đã chuyển sang sản xuất cây giống và từng bước xây dựng doanh nghiệp có quy mô hàng chục triệu cây mỗi năm.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Học xong lớp 12, anh Biên có 4 năm làm công nhân tại một xưởng gỗ, trước khi theo học Trường cao đẳng nghề Quy Nhơn. Năm 2011, sau khi tốt nghiệp, anh trở về địa phương làm việc tại một xưởng cơ khí thuộc nhà máy đường, với thu nhập khoảng 6 triệu đồng/tháng.

Trong quá trình làm việc, anh Biên nhận thấy khu vực mình sinh sống có điều kiện phát triển cây giống lâm nghiệp, nhất là keo và bạch đàn. Thế là vừa làm công nhân, anh vừa tìm hiểu và buôn bán cây giống.

Vốn ít, vợ chồng anh phải vay ngân hàng cùng người thân, bạn bè hơn 200 triệu đồng để đầu tư vườn ươm. Anh tìm đến các nhà vườn có uy tín để mua nguồn giống, đồng thời học hỏi kỹ thuật ươm cây keo, bạch đàn.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Mỗi năm, vợ chồng anh tiếp tục mở rộng vườn ươm, nâng sản lượng. Khi số lượng cây giống tăng, gia đình thuê thêm lao động.

Đến năm 2018, vườn ươm đạt sản lượng khoảng 2 triệu cây/năm. Anh Biên quyết định nghỉ việc tại nhà máy đường để tập trung sản xuất cây giống.

Cuối năm 2019, anh thành lập công ty, chuyển hoạt động sang quy mô chuyên nghiệp hơn. Đây cũng là thời điểm anh bắt đầu tìm hướng chuyển từ nhân giống truyền thống sang công nghệ nuôi cấy mô.

"Chẳng có chặng đường nào là bằng phẳng cả. Để có ngày hôm nay, mình đã phải đánh đổi rất nhiều và chấp nhận những thất bại khủng khiếp", anh Biên chia sẻ.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Thất bại để làm chủ công nghệ nuôi cấy mô

Muốn tạo bước đột phá, anh Biên tìm đến các trung tâm nghiên cứu để học phương pháp nuôi cấy mô trong ống nghiệm. Sau 3 khóa học, anh bắt tay xây dựng phòng Lab nuôi cấy mô.

Tuy nhiên, năm đầu tiên triển khai, phòng thí nghiệm không tạo ra sản phẩm đạt yêu cầu. Toàn bộ lứa cây cấy mô trong năm đầu đều bị hư hại.

Năm 2021, anh tiếp tục nghiên cứu phương pháp mới nhưng tỷ lệ cây hỏng lên tới 70%, gây thiệt hại hơn 1 tỉ đồng cho chi phí vật tư, máy móc và nhân công.

Thay vì dừng lại, anh tiếp tục tìm đến các nhà khoa học, trường đại học, cơ quan chuyên môn và trung tâm nghiên cứu tại Quy Nhơn, TP.HCM để học hỏi. Anh tham gia nhiều khóa đào tạo ngắn và trung hạn, kéo dài từ 4 tuần đến 3 tháng, tập trung vào kỹ thuật nuôi cấy mô và pha chế môi trường dinh dưỡng.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Theo anh Biên, với nuôi cấy mô, công thức môi trường dinh dưỡng cùng việc kiểm soát ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm ở từng giai đoạn là những yếu tố quyết định chất lượng cây giống.

Sau thời gian nghiên cứu, điều chỉnh quy trình, anh chế ra môi trường dinh dưỡng phù hợp với cây giống, giúp tỷ lệ sống cao hơn.

Kết quả sản xuất bắt đầu tăng nhanh. Năm 2022, công ty sản xuất thành công khoảng 1 triệu cây cấy mô; năm 2023 tăng lên 3 triệu cây. Năm 2024, sản lượng đạt 13 - 17 triệu cây và năm 2025 đạt khoảng 21 triệu cây. Đến nay, công ty có năng suất trung bình khoảng 100.000 cây/ngày.

Doanh thu khoảng 20 tỉ đồng mỗi năm

Để mở rộng sản xuất, anh Biên đã đầu tư khoảng 22 tỉ đồng cho hệ thống 2 phòng nghiên cứu cấy mô. Công ty hiện cung cấp 2 dòng sản phẩm chính gồm cây giống trong ống nghiệm và cây bầu giống thành phẩm. Theo anh Biên, cây giống trong ống nghiệm có lợi nhuận cao hơn khoảng 3 lần so với cây bầu do giảm chi phí chăm sóc tại vườn ươm.

Năm 2025, doanh thu công ty đạt khoảng 20 tỉ đồng. Sau khi trừ chi phí vận hành, vật tư và nhân công, lợi nhuận ròng khoảng 7 tỉ đồng.

Sản phẩm cây giống hiện được cung cấp cho nhiều địa phương trên cả nước, phục vụ nhu cầu trồng rừng gỗ lớn với chu kỳ từ 5 - 10 năm. Thị trường trải rộng từ Thanh Hóa, Nghệ An, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Bắc Giang, Quảng Ninh, Phú Thọ, Lạng Sơn đến các tỉnh miền Trung, Tây nguyên và phía nam.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình sản xuất cây giống còn tạo việc làm thường xuyên cho 147 lao động địa phương. Người lao động được đào tạo trong thời gian thử việc khoảng 1 tháng, có thu nhập bình quân 7 - 8 triệu đồng/tháng và được hỗ trợ ăn, ở.

ẢNH: ĐỨC NHẬT

Với những kết quả đạt được, anh Thái Xuân Biên là một trong 3 nông dân của tỉnh Gia Lai được Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam quyết định tặng danh hiệu "Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới" năm 2026.

Lễ trao tặng danh hiệu và bằng khen của Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam dự kiến tổ chức vào trung tuần tháng 10.2026.